Кыргызстанда биринчи жолу муниципалдык кызматкер узак мөөнөттүк камакка тартылды

Кыргызстанда биринчи жолу муниципалдык кызматкерге УК КРнын 336-беренеси, 2-бөлүмү («Коррупция») боюнча узак мөөнөттүк жаза чегерилди.
Белгилей кетсек, буга чейин өлкөнүн сот практикасында иштеп жаткан муниципалдык кызматкерлерге карата мындай жаза чыгарылган эмес, бул ишти прецеденттик кылат.

Октябрь райондук сотунун чечими менен Токмок шаарынын мурдагы мэри Нусувалиев М.О. коррупциялык кылмыштар үчүн 13 жылга эркиндигинен ажыратылды жана мүлкү конфискацияланды.

Коррупциялык схеманын башка катышуучулары да узак мөөнөткө соттолду:
• мурдагы Токмок шаарынын УМС башчысы Туратбек уулу А.,
• мурдагы УМС мамлекеттик сатып алуулар бөлүмүнүн башчысы Исманова Г.Ж.,
• мурдагы ОсОО «Ал-Кадыр-Сантехсервис» жетекчиси Кадырбаев Т.Э. — ар бирине 12 жылга эркиндигинен ажыратуу жана мүлкүн конфискациялоо жазасы берилди.

Мындан тышкары, техникалык надзордун башчысы Алыбаев А.Дж. 11 жылга эркиндигинен ажыратылды жана мүлкү конфискацияланды.

Сот чечимине ылайык, бардык соттолгондор мамлекеттик жана муниципалдык кызматтарды 3 жылга ээлөөгө укугунан ажыратылды.
Жаза жалпы режимдеги түзөтүү колониясында өтөлөт.

Белгилей кетсек, бул сот чечими Кыргызстанда иштеп жаткан муниципалдык кызматкер коррупция үчүн узак мөөнөткө соттолгон алгачкы учур болуп эсептелет.

2024-жылы Кыргыз Республикасынын Президенти Садыр Жапаровдун жарлыгы менен өлкөдө коррупциялык кылмыштар үчүн жазалар күчөтүлгөн.

Өткөн жылы өлкө башчысы Жогорку Кенештин кабыл алуусу менен «Кыргыз Республикасынын коррупцияга каршы күрөшүү чөйрөсүндөгү бир катар мыйзам актыларына өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө» мыйзамды кол койгон. Бул мыйзам 2024-жылдын 25-декабрында кабыл алынган.

Киргизилген өзгөртүүлөргө ылайык:
• УК КРнын 63-беренеси 21-бөлүм менен толукталды, анда коррупциялык кылмыштарды жасаган адамдар үчүн мамлекеттик же муниципалдык кызматтарды ээлөөгө өмүр бою тыюу салынат, ошондой эле мамлекеттик кызмат менен байланышкан ишмердүүлүккө чектөө киргизилет;
• УК КРнын 65-беренесинен мамлекеттик кызматтын кызыкчылыгына каршы коррупциялык кылмыштар үчүн төлөнүүчү айып пулдар алынган;
• УК КРнын 79-беренеси 11-бөлүм менен толукталды, анда коррупциялык кылмыш үчүн аз дегенде минималдык мөөнөттүн жарымына жеткен эркиндигинен ажыратуу милдеттүү жазасы киргизилген.

Мындан тышкары, мамлекеттик жана муниципалдык кызматкерлердин эмгек мамилелерин жөнгө салган мыйзамдарга төмөнкү нормалар киргизилди:
• Коррупциялык кылмыштарга айыпталган адамдарды мамлекеттик же муниципалдык кызматка кабыл алуудан баш тартуу, соттолушу өчүрүлгөн же иш токтотулган учурда да;
• Коррупциялык кылмыштар үчүн күнөөлүү деп табылган адамдарга өмүр бою мамлекеттик жана муниципалдык кызматтарды ээлөөгө тыюу салуу.

Бул өзгөртүүлөр коррупцияга каршы күрөштү күчөтүүгө жана мамлекеттик жана муниципалдык кызматкерлердин ишине көзөмөлдү бекемдөөгө багытталган.

Мыйзам өлкөнүн жогорку жетекчилигинин ички саясатын ишке ашыруунун алкагында иштелип чыккан жана коррупциялык жана башка кылмыштардын алдын алуу, жазаларды катаалдаштыруу жана күнөөлүү адамдардын мамлекеттик же муниципалдык кызматка кайра киришүүсүнө чектөө киргизүүнү максат кылат.

Бул мыйзамдын биринчи натыйжалары Токмок шаарынын мэри жана башка муниципалдык кызматкерлерге чыгарылган сот чечиминде көрүндү — бул анын практикалык колдонулушунун мисалы жана Кыргызстанда коррупцияга каршы күрөш жаңы, принципиалдуу деңгээлге көтөрүлүп жатканын көрсөтөт.